Honda Elektronik Gidon Amortisörü (HESD)

[bafali]

Honda’nın geliştirmiş olduğu dünyanın ilk elektronik kontrollü hidrolik gidon amortisörü (HESD – Honda Electronic Steering Damper), sürate ve ivmeye bağlı olarak gidonun sertliğini ayarlayarak yüksek sürüş keyfi ve performansı sunmaktadır. Gidonda optimum sertliği sağlamak için Honda MotoGP motosikleti RC211V’de elektronik kontrollü rotary tip hidrolik amortisör kullanmıştır. Tasarımı yarış pistlerinde geliştirilen gidon amortisörü sayesinde yüksek süratlerde gidon sertleşirken düşük süratlerde ise efor sarfetmeye ihtiyaç doğurmayacak şekilde yumuşamakta ve yüksek manevra kabiliyeti sunmaktadır. Sürat ve ivmeye bağlı elektronik kontrol ünitesinin yönlendirdiği sistem sayesinde yoldan gelen titreşimlerin sebep olduğu ön tarafın titremesi durumu da minimize edilmiştir. Sistemin geliştirilme süreci öyle bir aşamaya gelmiştir ki sürücüye artık neredeyse gidon amortisörünün varlığını unutturabilecek kadar doğal bir çalışma prosesi söz konusudur. HESD, sadece sportif sürüşlerde değil her tür sürüşte yüksek sürat ya da uzun yol yapmış olmanın verdiği sürücü yorgunluğunu önemli ölçüde azaltan bir fonksiyona da sahiptir. Honda, HESD sistemini RC211V’nin DNA’sını taşıyan CBR1000RR modelinde de kullanmaktadır.




Geliştirme sürecinde göz önünde bulundurulan temel unsur, gidonun sertliğinin kullanım kolaylığını kaybetmeyecek kadar yumuşak ve yoldan gelen titreşimlerden mümkün olduğunca az etkilenecek kadar yüksek olacak oranda ayarlanabilmesi olmuştur. Bu konuda da başarıya ulaşmanın tek yolu, bu sertlik ayarının aracın hızı ve ivmelenmesinin bir fonksiyonu olarak belirlenmesi olduğu anlaşılmıştır. Yüzey düzgünsüzlüklerinin olduğu yerlerden geçişlerde yaşanan gidon yalpalaması ve titreşimleri, sürücüyü yorup rahatsız ederken HESD ile bunun önüne geçilebilmekte ve düşük süratlerde ise azalan hidrolik basınç sayesinde gidon hareketi kolaylaşmakta ve efor sarfedilmeyen manevralar mümkün olmaktadır.

Teleskobik gidon amortisörü yerine rotary tip gidon amortisörü kullanılmasıyla sistem daha hafif ve kompakt olmuştur ve tüm sistem amortisör koruyucu içerisinde yer aldığından hidrolik sıvısının ısınması sonucu yağın incelmesinin sebep olduğu basınç kaybı gibi dış etkenlerden daha az etkilenir duruma gelmiştir. Sistemin bir diğer avantajı da gidon ekseni etrafına kontrol ünitelerinin kolayca monte edilebilmesinin getirdiği güvenlik ve fonksiyonelliktir.



Sistemin gidon sertliğinin ayarlanması sürecinde gidon ne kadar sertleşir ise yoldan gelen darbelerden o ölçüde az etkilenildiği, ne kadar yumuşak ise de o ölçüde rahat manevra yapılabildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca gidonun dönüş açısı küçükken ve dönüş açısal hızı küçükken daha yüksek basınç uygulanıp açı ve açısal hız arttıkça daha düşük basınç uygulanmasının daha efektif bir tercih olacağı gözlemlenmiştir.

Yüksek süratlerde ve özellikle de ivmelenme süreçlerinde ön lastiğin yol tutuşu daha az olduğundan gidon sertleşmekte ve düşük süratlerde ise gidon, yoldaki etkileşimlerden daha az etkileneceğinden manevra kabiliyetini yukarılarda tutmak için gidon yumuşamaktadır. Tüm bu sebepler yüzünden aracın hızı, ivmesi, gidon açısı ve gidonun açısal hızı sistemin kontrol parametreleri olarak seçilmiştir ve elektronik kontrol ünitesi bu parametreler ışığında anlık olarak gidon amortisörünün sertliğini ayarlamaktadır.

Elektronik kontrol ünitesi, direksiyon amortisörüne bağlı lineer solenoide hız sensöründen aldığı bilgi doğrultusunda bir akım gönderir. Lineer solenoid ise ana sübaba bağlıdır ve hidrolik basıncı ECU’dan gönderilen akım paralelinde ayarlar. Lineer solenoid, hızlı ivmelenme ve yavaşlamalardaki yüksek tepkili karakteristiği ve akım ile paralel değişen lineer basınç karakteri oluşturabilme özelliği sebebiyle tercih edilmiştir.

Hidrolik sıvı direnci, amortisör kanadının açısal hızına ve ana sübabın açıklığına göre değişir. Ana sübabın açıklığı ise iki kuvvetin dengesine bağlıdır; lineer solenoidin basınç kuvveti ve ana sübaptaki hidrolik basınca karşı oluşan tepki kuvveti.

Akım yokken, yani ana sübap tam açıkken gidon amortisörü karakteristiği



Eğer akım yok ise ana sübaptaki yay minimum basıncın uygulanması ve gidonun rahatça hareket edebilmesi açısından sübabı tamamen açık tutar. Ana sübaptaki hidrolik basıncı ise amortisör kanadının açısal hızına bağlı olarak artar.


Akım varken, yani ana sübap tam kapalıyken gidon amortisörü karakteristiği



Gidonun açısal hızının düşük olduğu süreçte hidrolik basınca karşı oluşan kuvvet, lineer solenoidin oluşturduğu basınç kuvvetinden daha küçük olduğu için ana sübap kapalı kalır.

honda e- bülten

[bafali]

Yeni 1000RR da varmış galiba..

[binRR]

İnanılmaz bir sistem, diğer markalardaki gibi manual kullanım imkanı vermemesi de bilinçsiz kullanıcılar için de +bir değer zira son bolu gezimizde benimle birlikte gelen arkadaşımda manual kullanıma imkan veren bir direksiyon amortüsörü vardı o da kulaktan dolma en sert pozüsyona ayarlamış bu seferde abzorbe edemeden darbe resonansa girdiğinden kontrol sorunu yaşıyordu biliyorsunuz uzun düzlüklerde köprülerin depremden sonra birkaç santim yukarda kalmasından ötürü baya bir darbe geliyor ön maşaya, bu da kontrolü baya bir zorlaştırıyor haliyle
Fakat şasi giometrisinin de etkisini göz ardı etmeden söylemek gerekirse sistem mükemmel çalışıyor bende

Teşekkürler Ali ellerine sağlık

[binRR]

Orjinal Mesaj Sahibi bafali

Yeni 1000RR da varmış galiba..

Eskilerinde de var çok benzeri

[bafali]

her zaman kaptan..

honda almak için bir sebep daha

[binRR]

Artık kötü motosiklet kalmadı Ali hepsi iyiler, şimdi tasarım ve fiyat kriterleri çok daha önemli

[bafali]

eskiden beri söylene gelen bir söz vardır ya " motorun güvenlisimi olurmuş " diye .. halbuki incelendikç.e motorlar arasındaki farkların güvenli sürüşe ne kadar etkisi olduğu açıkça görülebiliyor..

[bafali]

Orjinal Mesaj Sahibi binRR

Artık kötü motosiklet kalmadı Ali hepsi iyiler, şimdi tasarım ve fiyat kriterleri çok daha önemli

yok yinede honda derim

[asmisinsan]

aslında bi motorsikleti söküp bu sistemi incelemek lazım (örnek1000rr)

[thekillingroad]

Bir büyük eksisi var.
Manuel'e izin vermemesi.
Evet kulaktan dolma kullanana zarar verir ama.

Yarış setuplu motorlu taşıtlarda böyle kısıtlamalar olmamalı. ESP'si kapanmayan M3