Otomobillerde Sensörler(İşlevleri,vs. bilgiler)2

[RoadFighter]

BÖLÜM 5- YAKIT SİSTEMİNDE KULLANILAN SENSÖRLER
5.1. Hava Akış (MAF) Sensörü
MAF sensörü, hava filtresi yuvası ve hava giriş borusu gaz kelebeği gövdesi bağlantısı arasında yer almaktadır[8].
Bu bir sıcak film tipi hava akış sensörüdür. MAF sensörü bir sıcak film sensörü, yuvası, ölçüm borusundan meydana gelir[6].
Hava akış oranı sıcak film ucundan aktarılan sıcaklığın tespit edilmesi ile ölçülür ve hava akım oranındaki değişiklik sıcak film ucu düzeyinden hava akımına aktarılan sıcaklıkta değişikliklere sebep olur[15].
Bu değişiklikler sıcak film ucunun sıcaklığının değişmesine ve direncinin değişmesine sebep olur[14]. Bu değişen dirençle ECU’ya sinyal gönderir ve havanın akış miktarına göre, yakıt oranı ayarlanır.

Şekil 5.1.a. MAF sensörünün Yeri [22]

5.2. Emme Havası Sıcaklık (IAT) Sensörü
Emme havası sıcaklık (IAT) sensörü, hava emme hortumunun içerisindedir[6]. Bazı araçlarda ise MAF sensörü gövdesi içine yerleştirilmiştir[8].

Şekil 5.2.a. IAT sensörünün hava emme hortumundaki yeri[6]

Şekil 5.2.b. IAT sensörünün MAF sensöründeki yeri [8]
IAT sensörü, negatif sıcaklık katsayılı (NTC) bir ısıya duyarlı rezistansıdır[14]. Sıcaklık arttıkça, IAT sensörünün direnci azalır. ECU’dan 5 Voltluk bir voltaj alır[17]. Hava sıcaklık değeri azaldığı zaman yoğunluğu artar, enjeksiyon beyni(ECU) hava /yakıt oranını düzeltmek için yakıt miktarını artırır. ECU’nun IAT sensöründen aldığı bilgi yardımı ile, birim hacimde bulunan hava miktarı ECU tarafından hesap edilir ve yakıt püskürtme miktarı ayarlanır [5].
Ayrıca IAT sensörünün çalışma aralığı yalnızca soğuk motorla çalıştırma ve motor ısınma aşamasıyla sınırlı değildir. IAT sensörünün sağladığı voltaj ECU tarafından MAP sensörünün düzeltmesi olarak gereklidir. Bu şekilde farklı hava sıcaklıkları ve farklı silindir şarj dereceleri (silindirlerle farklı oranlarda hava/ yakıt alınması) dengelenebilir[14]. Sonuç olarak ECU voltaj değişimlerini değerlendirerek emme havası sıcaklığı hakkında bilgi eder[21, 22].

Şekil 5.2.c. IAT sensörünün iç yapısı[30]
IAT sensörünün elektriksel özellikleri şöyledir:
- 20 0C’de direnç = 6250 ohm
- 80 0C’de direnç = 600 ohm [32]

5.3. Fakir Karışım Sensörü
Fakir karışım sensörünün yapısı, zirkon di oksit elemanlı tip oksijen sensörü ile temelde aynıdır, ancak kullanımı farklıdır.

Şekil 5.3.a. Fakir Karışım Sensörünün Yapısı [34]
Zirkon di oksit elemanlı fakir karışım sensörü, sıcaklık yükseldiği zaman (6500 C veya daha fazla ) zirkon di oksit elemana bir voltaj tatbik edilerek, sonuçta egzoz gazı içindeki oksijen konsantrasyonu ile doğru orantılı olarak bir akımın geçmesi sağlanmış olur[19].
Bir başka deyişle, hava/ yakıt karışımı zengin olduğu zaman egzoz gazı içinde oksijen olmayacaktır, dolayısıyla zirkon di oksit elemanın içinden hiçbir akım geçişi olmayacaktır. Hava- yakıt karışımı fakir olduğu zaman, egzoz gazı içinde çok fazla oksijen gazı bulunacak ve zirkon di oksit elemanının içinden akan akım miktarı yüksek olacaktır[34].
Fakir karışım sensörü, hava- yakıt oranını belli bir aralıkta tutması temin eder, böylece sürüş kabiliyetinin yanı sıra yakıt ekonomisi de sağlar [19].
Yukarda görüldüğü üzere, sensör içinde zirkon di oksit elemanının sıcaklığını artıran bir de ısıtıcı vardır. Isıtıcı aynı oksijen sensöründe olduğu gibi kumanda edilir.

5.4. Yakıt Sıcaklık Sensörü
Yakıt galerisi ile basınç regülatörü arasına konulmuştur. Bu sensör, bir moladan sonra motor sıcakken çalıştırıldığı zaman yakıt galerisinin sıcaklığı preset (standart) seviyesinin ötesine çıkarsa açılan bimetal bir disk içerir.
Sıcaklık sensörü , yakıt galerisi sıcaklığı standart seviyenin altına düşerse devreyi keser [14].

Şekil 5.4.a. Yakıt Sıcaklık sensörünün yeri [14].
Motor sıcakken çalıştırıldığı zaman , sıcaklık sensörü ECU’ya bir topraklama sinyali gönderir. Bu sinyalle ve diğer sensörlerden (örneğin; IAT, krank mili konum sensörü, soğutma suyu sıcaklık sensörü) gelen sinyallerle birlikte ECU, yakıt enjektörlerinin açılış zamanını belirler ve dolayısıyla motorun sıcakken çalıştırma karakteristiklerini optimize eder.
Sıcaklık sensörü galerideki yakıtla doğrudan temas kurmaz. Yakıt sıcaklığı galerideki bir ara plakayla ölçülür[14].

Şekil 5.4.b. Ara Plakanın Yeri [14].

5.5. Turboşarj Basınç Sensörü
Turboşarj basınç sensörü turboşarj basıncını (emme manifoldu basıncı)tespit eder. Yapısı ve çalışması manifold mutlak basınç sensörü ile aynıdır[19].
Eğer turboşarj basıncı anormal bir şekilde yükselirse, motor ECU’su motoru korumak için yakıt göndermeyi keser[19].

Şekil 5.5.a. Turboşarj Basınç sensörünün yapısı

5.6. Mutlak Basınç Sensörü
Kontak açıkken atmosfer basıncını, motor çalıştıktan sonra ise emme manifoldu basınç veya vakumunu ölçerek ECU’ya elektriksel olarak bildiren bir elemandır.
ECU’ya gelen bu bilgi ile ,ECU emilen hava miktarını algılar, buna göre enjektörün açılma süresini ayarlar [33].
Sensörün içinde basınca göre direnci değişen bir eleman (load- cell) bulunmaktadır. Bu direnç sabit hava kabı üzerine yerleştirilmiştir. Manifolddaki vakum değiştikçe direncin değeri değişir, bu direnç değişime göre beyin (ECU) manifold vakumunu algılar[5].

Sensöre (5 V ile 0V) enerji beslemesi ECU tarafından yapılır. ECU’ya ise 0 –4.75 V arasında değişen gerilim bilgisi gelir. ECU manifold vakumunu gerilim cinsinden değerlendirir. ECU tarafından algılanan bu voltaj değerine göre enjektörlerin açık kalma süresi ayarlanır[5].
Mutlak basınç sensörünün yaptığı bir diğer görev ise ; kontak ilk açıldığı anda emme manifoldundaki basınç, atmosfer basıncına eşit olduğu için bu andaki basınç bilgisi, enjeksiyon beyni tarafından hafızaya referans bilgi olarak alınır. Motor çalıştığı zaman bu bilgiye göre çalışma düzenlenir[5].
Araç seyir halinde iken rakım farklılığı olursa ,gaz pedalına bir defa tam basılırsa , değişmiş olan rakım farkı mutlak basınç sensörü tarafından ECU’ya bildirilir ve yeniden ateşleme avansı ve yakıt püskürtme düzenlemesi yapılır[19].

Şekil 5.6.a. Mutlak Basınç sensörünün görünüşü
Gerilim iletimi şu şekildedir:
Turbo araçlarda normal çalışma anında manifold vakumu 0 – 950 mbar arasında iken 0 – 2.5 V arasında değişen bir gerilim ECU’ya iletilir.
Turbo türbinin aşırı besleme anında manifold basıncı 1000- 1950 mbar arasında 2.5 – 4.75 V arasında bir gerilim ECU’ya iletilir[32].

[binRR]

Teşekkür ederim asım paylaşımın için.

[Torbalılı]

teşekkür ederim asim birezilya dizilleri gibi bölüm bölüm ne güzel saoğlasin

[RoadFighter]

hasan tek konuda birleştirdim
hatta rica ettim silinebilirmi diye
ama kalkışta(konulara yetişme hızı) üstüne adam tanımadığım Tan abi yetişemedi daha

[hkn61k]

Asım sağol bilgiler için.. Geliyorsun di mi..?

[RoadFighter]

Otomobillerde Sensörler(İşlevleri,vs. bilgiler)
konuyu burda birleştirdim

Abi duruma göre bakalım işte
biraz maddi yöndende doğrulursam otobüsle bile gelebilirim
yanıma bir arkadaşı alarak falan

[hkn61k]

Orjinal Mesaj Sahibi RoadFighter

Otomobillerde Sensörler(İşlevleri,vs. bilgiler)
konuyu burda birleştirdim

Abi duruma göre bakalım işte
biraz maddi yöndende doğrulursam otobüsle bile gelebilirim
yanıma bir arkadaşı alarak falan

Otobüs le de olur.. Bana haber et karşılarmayı organize ederim..

[RoadFighter]

bakalım abi inş. diyeyim, bir yerlere kaçmazsak gelmeye çalışacağım(daha tatile gidilmedi de)
karşılamış kadar oldun abi teşekkür ederim

[hkn61k]

Orjinal Mesaj Sahibi RoadFighter

bakalım abi inş. diyeyim, bir yerlere kaçmazsak gelmeye çalışacağım(daha tatile gidilmedi de)
karşılamış kadar oldun abi teşekkür ederim

Umarım ayarlayabilirsin.. Bir şey değil..

[Torbalılı]

Orjinal Mesaj Sahibi RoadFighter

bakalım abi inş. diyeyim, bir yerlere kaçmazsak gelmeye çalışacağım(daha tatile gidilmedi de)
karşılamış kadar oldun abi teşekkür ederim

bak bende karşilicam ist seni
geliyosun asım konu kapandı ama sert yaptim ama